Bakır (II) Sülfat (1 kg)

60,00 

Moleküler formülü: CuSO4-5H2O (pentahidrat)

Molar kütle: 249.70 g/mol

Görünüş: mavi

Koku: kokusuz

Yoğunluk: 2.284 g/cm3

Ergime noktası: 110 °C

Suda çözünürlük: 316 g/L (0 °C) 2033 g/L (100 °C)

CAS numarası: 7758-98-7

RTECS numarası: GL8900000

Stok Kodu: BS01000 Kategoriler:

Açıklama

Kimyasal formülü CuSO4 olan Bakır (II) Sülfat ya da küprik sülfat, halk arasında mavi vitriol, göztaşı ve göktaşı olarak da bilinir. Bu tuz hidrasyon derecelerine göre çeşitli bileşikler halinde bulunur, susuz formu açık yeşil veya gri-beyaz toz halindedir. En çok rastlanan formu parlak mavi renkli olan pentahidrattır. (CuSO4·5H2O).  Ekzotermal olarak suda çözünerek [Cu(H2O)6]2+ kompleksini meydana getirir.

Bakır sülfat endüstriyel olarak bakır metalinin sıcak konsantre sülfürik asitle veya bakır oksitin seyreltilmiş sülfürik asitle işleme sokulması yoluyla elde edilir.

Cu + 2 H2SO4 → CuSO4 + SO2 + 2 H2O

CuO + H2SO4 → CuSO4 + H2O

Anhidrit formu kalkosiyanit adıyla bilinen nadir bir mineral olarak bulunur. Bakır sülfat pentahidrat doğada kalkantit olarak bulunur, bonattit (trihidrat) ve boothit (heptahidrat) formları doğada nadirdir.

Bakır (II) sülfat pentahidrat 150 °C’de (302 °F) ergimeden önce bozunur; iki su molekülünü 63 °C’de (145 °F), diğer iki su molekülünü 109 °C’de (228 °F) ise ve son su molekülünü de 200 °C’de (392 °F) kaybeder.

650 °C’de (1,202 °F) Bakır (II) sülfat Bakır (II) oksit (CuO) ve sülfür trioksit (SO3) halinde ayrışır.

Bakır (II) sülfat pentahidratın mavi rengi hidrasyon suyundan dolayıdır, ısıtıldığında kristaller su kaybeder ve gri-beyaz renge döner.

Bakır sülfat derişik hidroklorik asitle çok güçlü reaksiyona girer; mavi bakır (II) sülfat çözeltisi tetraklorokuprat (II) oluşumundan dolayı yeşile döner.

Cu2+ + 4 Cl → CuCl42-

Bakır (II) sülfat ayrıca bakırdan daha reaktif metallerle de tepkimeye girer.

 

CuSO4 + Zn → ZnSO4 +Cu

CuSO4 + Fe → FeSO4 + Cu

CuSO4 + Mg → MgSO4 + Cu

CuSO4 + Sn → SnSO4 + Cu

3 CuSO4 + 2 Al → Al2(SO4)3 + 3 Cu

Ortaya çıkan bakır tepkimeye giren metallerin üzerinde toplanır, reaksiyon metal yüzeyinde boş yer kalmayıncaya kadar devam eder. Magnezyum ve alüminyum gibi diğerlerinden daha reaktif bazı metaller ikinci bir tepkimeye neden olurlar ve suyla beraber hidroksitler oluşturarak bir miktar hidrojen gazı açığa çıkarırlar.

Bakır (II) sülfat pentahidrat, fungisit yani mantar öldürücü olarak kullanılır; buna karşın bazı mantar türlerinin yüksek seviyelerde bakır iyonlarına karşı uyum sağlayabilme yeteneği vardır. Herbisit olarak zirai kullanımı yoktur, fakat istilacı su bitkilerine ve su boruları yakınındaki bitki köklerine karşı kullanılır.

Bakır sülfat kireçle karıştırıldığında Bordeaux (Bordo) Bulamacı, sodyum karbonatla karıştırıldığında ise Burgonya bulamacı adı verilen ve bağ- bahçe bitkilerinde mantar hastalığını kontrol altına almak için kullanılan zirai ilaçlar elde edilir.  Başka bir uygulama da fidelerde ortaya çıkan çökerten hastalığına karşı bakır sülfat ve amonyum karbonatla hazırlanan bileşimdir.

Gübrelerde iz element olarak kullanılır, bitkilerin bakır ihtiyacını karşılamada başarılı bir gübre çözeltisidir. Klorofil sentezi için bakır vazgeçilmez elementlerden biridir; bitkide protein ve vitaminlerin oluşumunu sağlar, fotosentez etkinliği üzerinde belirleyici rol oynar.

Hayvancılıkta hayvanların tırnak sağlığını korumak ve mantar gibi ayak hastalıklarını tedavi etmek amacı ile %5’lik bakır sülfat çözeltisi kullanılır.

Düşük konsantrasyonları yüzme havuzlarında yosun önleyici olarak kullanılır. Seyreltilmiş bakır sülfat çözeltisi akvaryum balıklarını parazit hastalıkların tedavisinde ve akvaryumdaki salyangozları öldürmek için kullanılır.

Ahşap endüstrisinde  Emprenye prosesinde kullanılır. Bakır sülfat pentahidrat diğer katkı maddeleri ile birlikte suda eritilerek empreyne edilecek kerestelerle birlikte silindir bir kaba konur. Silindir kap kapatılıp içine basınç uygulandığında, kimyasal maddeler ahşap tarafından emilerek ahşaba mantar, böcek ve UV-ışık etkenlerine karşı dayanıklılık kazandırır.

Boya sanayinde belirli boyaların yeşil renk tonlarını vurgulayan mordan olarak kullanılır.

Okullarda bakır kaplama deneylerinde kristallerin görünebilir hale gelmesi için kullanılır. Ayrıca elektroliz yöntemi için bakır tozu üretiminde kullanılan bir elektrolitiktir.

Bakır sülfat tahriş edici bir maddedir; göze ya da cilde teması ve tozlarının solunması zararlıdır. Bakır iyonları zehirli olduğundan uygulama dozajına dikkat edilmeli, mutlaka koruyucu eldiven ve maske takılmalıdır.